Τετάρτη, 15 Αυγούστου 2012

Ewan Morrison: what I'm thinking about ... why capitalism wants us to stay single - O καπιταλισμός μάς θέλει εργένηδες. Του Ιούαν Μόρισον

[English text follows]
Αρεσκόμαστε να θεωρούμε πως είμαστε ελεύθεροι στην ελεύθερη αγορά· πως κατανικούμε τις δυνάμεις της διαφήμισης και δεν χειραγωγούμεθα από τις δυνάμεις της αγοράς. Αλλά υπάρχουν ορισμένες νέες κοινωνικές τάσεις -σαν την αναγόρευση του «εργένη» σε καταναλωτή-υπόδειγμα- που μας θέτουν ενώπιον ορισμένων παραδοξοτήτων: αυτό που θεωρούσαμε ριζοσπαστικό -να μείνουμε εργένηδες- ίσως σήμερα να είναι αντιδραστικό.


 Όπως μας προειδοποιούσε εδώ και πάνω από μια δεκαετία ο κοινωνιολόγος Σίγκμουντ Μπάουμαν (Zygmunt Bauman), η μακρόχρονη σχέση, σαν την σταθερή δουλειά, απορρυθμίζεται τάχιστα και αντικαθίσταται από την βραχυχρόνια σχέση, τις πρόσκαιρες διευθετήσεις χωρίς προοπτική δέσμευσης. Είναι πια δύσκολο να είναι μαζί δύο άνθρωποι με πρόσκαιρες δουλειές χωρίς προοπτική επαγγελματικής σταθερότητας. Ο καπιταλισμός πλέον μας θέλει εργένηδες.
Τη δεκαετία του 1960, το να είναι κανείς εργένης θεωρείτο ριζοσπαστική επιλογή, ένα είδος εξέγερσης κατά του αστικού καπιταλιστικού κομφορμισμού. Όπως λέει ο κοινωνιολόγος Ζαν-Κλοντ Κοφμάν (Jean-Claude Kaufmann) η στροφή από τον οικογενειακό στον μοναχικό τρόπο ζωής, ήταν μέρος της «ακατανίκητης επέλασης του ατομισμού». Αλλά αυτή η «απελευθέρωση» χάνει την λάμψη της αν την εντάξουμε στην προοπτική της επικράτησης του καταναλωτισμού.
Σήμερα το να καλούνται οι μάζες να ζουν μοναχικά είναι οικονομικά συμφέρον.
Σύμφωνα με μια έρευνα του Τζιάνγκουο Λιου (Jianguo Liu) του πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, οι εργένηδες καταναλώνουν κατά κεφαλήν 38% περισσότερα αγαθά, 42% περισσότερες συσκευασίες, 55% περισσότερο ηλεκτρικό και 61% περισσότερο φυσικό αέριο σε σχέση με ένα νοικοκυριό τεσσάρων ατόμων.
Σύμφωνα με το «γραφείο πληθυσμιακών αναφορών», στις Ηνωμένες Πολιτείες τα μοναχικά άτομα ηλικίας 25-34 ετών πλέον ξεπερνούν τους παντρεμένους κατά 46%. Όσο για τα διαζύγια, είναι μια αναπτυσσόμενη αγορά: κάθε διαλυμένο νοικοκυριό σημαίνει την αγορά δύο αυτοκινήτων, δύο πλυντηρίων, δύο τηλεοράσεων κ.ο.κ. Οι μέρες που η πυρηνική οικογένεια θεωρούνταν ιδεώδης καταναλωτική μονάδα, πέρασαν ανεπιστρεπτί.
Καθώς ο καπιταλισμός βυθίζεται στη στασιμότητα, οι επιχειρήσεις συνειδητοποίησαν δύο ευκαιρίες ανάπτυξης:
πρώτον, την ανάδυση της αγοράς των μοναχικών και
δεύτερον, την ενθάρρυνση του διαζυγίου ως απόδειξη ατομικής ελευθερίας.
Αυτό μπορεί να το δει κανείς στην εξέλιξη των διαφημίσεων προϊόντων σαν τα χάμπουργκερ και τις διακοπές, και το πώς απευθύνονται πια σε μοναχικά άτομα, ιδίως μοναχικές γυναίκες. Οι νέες διαφημίσεις της «χόντα» ή της «σίτιμπανκ»ενθαρρύνουν πλέον ανοικτά την «ανακάλυψη» του εαυτού μας και την αναβολή της σύναψης σχέσεων εις βάρος του ζευγαρώματος.
Όπως λέει η Κάθριν Τζάρβι (Catherine Jarvie) οι «ευκαιριακές σχέσεις» στις οποίες «κανένας δεν αναζητά μακροχρόνια δέσμευση», είναι η νέα μόδα, όπως μαρτυρεί η επιτυχία ιστοσελίδων εύρεσης ραντεβού σαν το «ματς». Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι αγγελίες στο «κρέγκλιστ» εκθέτουν τον υποσυνείδητο συσχετισμό μεταξύ καταναλωτισμού και ατομικότητας: «άμα με γαμ… στον καναπέ ΙΚΕΑ μου, στον δίνω για 100 δολάρια».
Η ταύτιση ατόμων και αγαθών επικράτησε ακριβώς τη στιγμή που ο κορεσμός της αγοράς και της κατανάλωσης άρχισαν να παρεμποδίζουν την καπιταλιστική μεγέθυνση. Σε μια περίοδο κορεσμού των αγορών, όταν πλέον έχουμε καταναλώσει ό,τι ήταν δυνατό, ενθαρρυνόμαστε να αντικειμενοποιούμε εαυτούς ως είδη «της αγοράς», που καταναλώνουμε αλλήλους. Ασκούμεθα στην κατανάλωση διαθέσιμων ανθρώπων.
Ο καταναλωτισμός πλέον μας θέλει μοναχικούς, οπότε μας το πουλάει σαν σέξι. Η ειρωνεία είναι πως σήμερα είναι πιο ριζοσπαστικό να επιχειρήσουμε να συνάψουμε μια μακρόχρονη σχέση και να βρούμε μια σταθερή δουλειά -και να προγραμματίζουμε το μέλλον, ακόμα και να επιχειρήσουμε να αποκτήσουμε παιδιά, από το να μείνουμε εργένηδες.
Το ζευγάρωμα και η μακροχρόνια δέσμευση με άλλους σε μια σχέση, εμφανίζεται πλέον ως η μόνη ριζοσπαστική επιλογή ενάντια στις δυνάμεις που θέλουν να μας συρρικνώσουν σε μοναχικούς, αλλοτριωμένους νομάδες σε αναζήτηση ευκαιριακών «δόσεων» από σώματα που εμπεριέχουν την προσωρινότητά τους.
Η λύση: να γίνουμε ριζοσπάστες, να δεσμευτούμε και να απαιτήσουμε την δέσμευση των συντρόφων και των εργοδοτών μας. Να πούμε όχι στις σειρήνες της αγοράς των εργένηδων.
Ewan Morrison είναι συγγραφέας  (πηγή: tvxs.gr)

Ewan Morrison: what I'm thinking about ... why capitalism wants us to stay single

'Now that the market is cashing in on the buying power of single people, the radical choice is to get married'
We like to think we're free in the free market; that we're beyond the forces of advertising and social manipulation by market forces. But there is a new social trend - the rise of 'the single person' as model consumer - that presents us with a paradox. What we once thought of as radical - staying single - may now be reactionary.
  1. Tales from the Mall
  2. by Ewan Morrison
  3. Buy it from the Guardian bookshop
  1. Tell us what you think:Star-rate and review this book
The long-term relationship, like the job-for-life, is fast being deregulated into short term, temporary arrangements with no promise of commitment, as sociologist Zygmunt Bauman has been warning us for over a decade. It's hard for two people to be self-employed, with no promise of a stable future, together. Capitalism now wants us to be single.
Being single, has since the 60s been seen as a radical choice, a form of rebellion against bourgeois capitalist conformism. As sociologistJean-Claude Kaufmann says, the shift away from family life to solo lifestyles in the 20th century was part of the "irresistible momentum of individualism". But this "freedom" looks a lot less glamorous when viewed through the perspective of planned changes in consumerism.
It now makes economic sense to convince the populace to live alone. Singles consume 38% more produce, 42% more packaging, 55% more electricity and 61% more gas per capita than four-person households, according to a study by Jianguo Liu of Michigan State University. In the US, never-married single people in the 25-to-34 age bracket, now outnumber married people by 46%, according to the Population Reference Bureau. And divorce is a growth market: one broken family means that two households have to buy two cars, two washing machines, two TVs. The days of the nuclear family as ideal consumption unit are over.
As capitalism sinks into stagnation, corporations have realised that there are two new growth strands – firstly, in the emerging singles market and secondly in encouraging divorce and the concept of individual freedom. This can be seen in changes in advertising, with products as diverse as burgers and holidays being targeted towards singles - in particular single women. New ads for Honda and Citibank expound solitary self-discovery and relationship postponement over coupledom.

As Catherine Jarvie says, "top-pocket relationships" where "neither party is looking for long-term commitment" are the new way - witness the meteoric rise of dating website Match.com. In the US, Craiglist ads expose the subconscious connection between disposable consumerism and self-selling: one reads 'Buy my IKEA sofa and fuck me on it first, $100'.
This equating of self with product has come about precisely because the cycles of planned and perceived obsolescence in product consumption are no longer delivering capitalist growth. In a period of market saturation, when we have already consumed all we can, we are encouraged to objectify ourselves as items 'on the market', consuming others. Exercises in the disposability of humans.
Consumerism now wants you to be single, so it sells this as sexy. The irony is that it's now more radical to attempt to be in a long-term relationship and a long-term job, to plan for the future, maybe even to attempt to have children, than it is to be single. Coupledom, and long-term connections with others in a community, now seem the only radical alternative to the forces that will reduce us to isolated, alienated nomads, seeking ever more temporary 'quick fix' connections with bodies who carry within them their own built-in perceived obsolescence.

The solution: Get radical, get hitched, demand commitment from partners and employers. Say no to the seductions of the disposable singles market.
Ewan Morrison talks about his book, Tales from the Mall, today (11 August) and discusses the digital revolution with Andrew Keen tomorrow (source: The Guardian)



Δεν υπάρχουν σχόλια: